Прошча - народная святыня

ПРОШЧА

У пяці кіламетрах ад вёскі Хутар, што ў Светлагорскім раёне, у лесе знаходзіцца народная святыня - Прошча. Кожны год на свята Святой Тройцы, на месца, дзе раней стаяла царква, прыходзяць людзі, каб памаліцца і падзякаваць Пану Богу за яго ласкі. У знак пашаны, яны ўсталёўваюць крыжы і ўпрыгожваюць іх тканінамі і рушнікамі.

Назва "прошча" паходзіць ад слова "прабачэнне". І цяпер людзі прыходзяць у прошчу, каб перапрасіць за свае грахі. Калісьці такія народныя святыні мелі шырокае распаўсюджанне на Беларусі. Цяпер пра іх могуць расказаць краязнайцы, і толькі мясцовыя жыхары дакладна ведаюць, дзе яны знаходзяцца. На святасць месца, звыйчайна, указваюць цудадзейныя крыніцы ці камяні са слядамі Багародзіцы альбо Ісуса Хрыста.

Каля вёскі Хутар таксама калісьці з-пад каменя біла жыватворная крыніца, а побач быў камень са следкам маленькага Ісуса, які вырашыў папіць тутэйшай вады. Людзі палічылі гэта месца святым і пабудавалі тут царкву. Пад час барацьбы з “опіумам народа” яезнішчылі. Звон і камень патапілі ў дрыгве. Але людзі пра месца гэтае не забыліся.

У час вайны на свята Тройцы немцы збіраліся спаліць вёску Хутар. Але, па нявысветліных абставінах, ад гэтай ідэі ў апошні момант адмовіліся. Жыхары палічылі гэта знакам з нябёсаў. І цяпер кожны год у Прошчы збіраюцца людзі з навакольных вёсак, накрываюць сталы і дзякуюць Богу за яго міласэрнасць.

Міколін Востраў. Самы стары ветраны млын

САМЫ СТАРЫ ВЕТРАНЫ МЛЫН У БЕЛАРУСІ

У двадцаці кіламетрах ад горада Светлагорска ва ўрошышчы Міколын Востраў раскінуў свае крылы ўнікальны вятрак сярэдзіны ХІХ стагоддзя, які быў перавезены сюды ў 2003 годзе са Жлобінскага раёна. На адным з яго жарнавоў ёсць кляймо “1847”, на другім – “1873”. Першая дата дала падставу лічыць ветраны млын самым старым з захаваных на тэрыторыі Беларусі. Таксама на галоўным прывазным механізме стаіць кляймо “двухгаловы арол” 1881 года. Помнік унікальны тым, што ўсе механізмы арыгінальныя і захаваліся цалкам.

Уладальнікам гэтага млына быў Фамянок Савелій Мікалаевіч. Ён набыў яго ў Рэчыцкім уездзе ў 1923 годзе і перавёз у родную вёску Ляды (зараз Жлобінскі раён). Але карыстаўся ім не доўга: усяго 4 гады. У 1927 годзе яму прапанавалі здаць млын у калгас, на што селянін безумоўна адмовіў. За гэта ён атрымаў два гады зняволення і быў высланы ў мужчынскі лагер, а жонка з двума дзецьмі – у жаночы. Апошняя вярнулася праз два гады, Савелій у 1930-ым. Яму зноў прапанавалі аддаць млын у калгас, але зноў атрымалі адмову. Селянін не мог паверыць, што яго зноў адправяць у лагер, на гэты раз ужо на 7 гадоў. Адбываў пакаранне ў Алтайскім краі ў горадзе Бійск. 15 сакавіка 1938 года ён быў вызвалены, але ў гэты ж дзень абвінавачаны ў контррэвалюцыйнай дзейнасці. Следства вялося 19 дзён. 4 сакавіка Савелія Фамянка растралялі. Цяпер у памяць аб апошнім уладальніку ветрака усталявана дошка.

Млын мае 16 метраў у вышыню і 27 метраў размах крылаў. Належыць ён да тыпу “галандка”, калі разам з крылымі паварочваецца толькі верхняя частка канструкцыі, у адрознінне ад “казловак”, якія паварочваліся цалкам па лініі ветру. Да таго ж, “галандкі” пры павароце не патрабавалі новай наладкі жорнаваў, як гэта ўласціва “казлоўкам”. Яны былі значна даражэй, затое вытворчасць большай. Такія ветракі будавалі ва Усходнім Палессі і Падняпроўі.